Чингисхан
| Чингисхан | |
|---|---|
| ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ Чингис хаан | |
| | |
| Чачомсто лемезэ | Тэмуджин (Темучжин) |
| Чачома чизэ | малав 1162-це иень панжиковонь 31-це чи |
| Чачома тарказо | |
| Кулома чизэ | 1227-це иень умарьковонь 18-це чи[1] (65 иеть) или 1227-це иень умарьковонь 25-це чи[2] (65 иеть) |
| Кулома тарказо | |
| Масторозо | |
| Важодемань ёрокчизэ | полководец, вождь племени, монарх |
| Тетязо | Есугей |
| Авазо | Оэлун |
| Полазо | Бортэ[d], Хулан[d], Гурбесу[d], Есуй[d], Есугэн[d], Чахэ[d], Princess Qiguo[d], Хадаан[d] ды Ибаха-беки[d] |
| Эйкакшонзо | Джучи[d][3], Чагатай[d][4][5][…], Угэдэй[d][3], Толуй[d][3], Улучи[d][3], Алагай[d][3], Тумэлун[d][3], Чечейген[d][3], Алталун[d][3], Ил-Алти[d][3], Ходжин-Бэги[d][3], Кюльхан[d][3], Chawuer[d] ды Shuerche[d] |
| Кедьтешксэзэ |
|
Чингиз ха́н (монг. Чингис хаан [tʃiŋɡɪs χaːŋ]), эсь лем — Тэмуджин[6][7], Темучин[8], Темучжин[9] (монг. Тэмүжин) (малав 1155 эли 1162 — 1227 умарьковонь 25 чистэ) — Монголонь империянь теиця-ушодыця ды васенце ханозо. Сон пурнынзе вейс монголонь буе-сыметнень; полконьветий, кона якась монголтнень вийсэ Китаев, Куншкань Азияв, Кавказов ды Чивалгомань Европав. Сех покш континентэнь империянь[10] путыця.
1227 иестэ, зярдо сон кулост империянть ветиекс теевсть Бортэ поланзо эйстэ цёраломатненень, конань лемдильть чингизидт.
- ↑ Genghis Khan // Encyclopædia Britannica (англ.)
- ↑ Кораев Т. К. Чингисхан // Большая российская энциклопедия (руз.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004. — Т. 34. — С. 592.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 China Biographical Database (англ.)
- ↑ Джагатай (руз.) // Энциклопедический лексикон — СПб.: 1839. — Т. 16. — С. 232.
- ↑ Н. В. Джагатай (руз.) // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1893. — Т. Xа. — С. 516.
- ↑ Рашид ад-Дин. Сборник летописей. Перевод с персидского О. И. Смирновой, редакция профессора А. А. Семенова& М., Л. Издательство АН СССР. 1952. том = 1, кн. 2(руз.)
- ↑ Переводы из «Юань-чао би-ши». Перевод Б. И. Панкратова. Страны и народы Востока. Петербургское востоковедение. 1998. (руз.)
- ↑ Чингисхан в БСЭ(руз.)
- ↑ обыденный изборник. Перевод С. А. Козин. Сокровенное сказание. Монгольская хроника 1240 г. ЮАНЬ ЧАО БИ ШИ. Издательство АН СССР. 1941том I(руз.)
- ↑ P. Turchin, J. Adams, T. Hall. East-West Orientation of Historical Empires and Modern States. — Journal of world-systems research, Volume 12, Issue 2, 2006 — p. 219 — ISSN 1076-156X
(англ.)An obvious example which seems to fit this pattern is the Mongol empire under Chinggis Khan and his immediate successors; the largest historical empire in terms of contiguous territory.