Казань ханмастор

Википедиясто материал - аорев содамкундосто


Каза́нь ха́нмастор ( Булгаронь вилаят[1]; печк. Казан Ханлыгы, Qazan Xanlığı, قزان خانلغی‎) — печкасонь феодальной кирдимасто Таркань Равчирева масторсо (1438—1552), кона лисемсть Сырне Орда прамо мейле Булгаронь улус таркасо. Прявтошось - Казань ош. Династиянь теиця ульть Улу-Мухаммед (ветямонь иеть 1438—1445). 1552 иесэ Иван IV саемсть Казань ош ды полдамсть ханмасторонь модат Рузонь царство марто.

Администрациянь аравтома

Казань ханмастор ульть аштемсть ниле даруг (округт, кужот) — Алатонь, Арской, Галицкой, Зюреень. Мейле макснемсть вете даруга - Ногай[2]. Даругт аштемсть улуст, кона явовомсть зярояк модатнев. Эчкестэ ошот Казань, алат, арча, Болгар, Джукетау, Кашан, Иске-Казань, зюри (течи Сыре Зюри Телячинь буесэ), Лаеш ды Тетюши.

Эрицятне

Казань ханмасторсо эрямсть атят-сэрдят казанень печкаст («ка­зан­лы­лар», «ка­зан­стии тата­ры»), марить, эрзят ды мокшот, ветькеть, удмуртт истя жо башкирт[3][4]. Прявтокс эрицят лемдемсть казанлы лия пазнэнь тешксэ - мусульмант. Эрямо эрицянь ламочи — малав 400 т. ломантне[5], XVI пингень тарказо малав 450 т. ломантне[6].

Казанень хант

  • Улу-Мухаммед хан, Ичкиле Хасан-оглан цёра (1438—1445), икелень Сырне Ордань хан.
  • Махмуд хан, Улу-Мухаммед ханэнь цёра (1445—1466).
  • Халиль хан, Махмуд ханэнь цёра (1466—1467).
  • Ибрагим хан, Махмуд ханэнь цёра (1467—1479).
  • Ильхам хан, Ибрагим ханэнь цёра (1479—1484, 1485—1487).
  • Мухаммед-Амин хан, Ибрагим ханэнь цёра (1484—1485, 1487—1496, 1502—1518).
  • Мамук (Тюменский) хан (1496—1497).
  • Абдул-Латиф хан, Ибрагим ханэнь цёра (1497—1502).
  • Шах-Али хан, Шейх-Аулияр касимовонь султанэнь цёра (1519—1521, 1546, 1551—1552).
  • Сахиб-Гирей хан, Менгли-Гирея крымень ханэнь цёра (1521—1524).
  • Сафа-Гирей хан, Саадет-Гирея крымень ханэнь цёра (1524—1531, 1536—1546, 1546—1549).
  • Джан-Али хан, Шейх-Аулияр султанэнь цёра (1532—1535).
  • Утямыш-Гирей хан, Сафа-Гирей ханэнь цёра (1549—1551).
  • Ядыгар-Мухаммед хан, Касим астраханэнь ханэнь цёра (1552).
  • Али-Акрам хан (Ногайская династия) (1553—1556).
  1. Каза́нское ха́нство / Б. Л. Хамидуллин // «Банкетная кампания» 1904 — Большой Иргиз. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 3). — ISBN 5-85270-331-1.
  2. Чувашская энциклопедия
  3. Хамидуллин Б. Л. Казанское ханство // Большая российская энциклопедия. Т. 12: Исландия — Канцеляризмы. — М.: «Большая Российская энциклопедия», 2008. — 768 с. — ISBN 978-5-85270-343-9.
  4. Каза́нское ха́нство / Б. Л. Хамидуллин // «Банкетная кампания» 1904 — Большой Иргиз. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 3). — ISBN 5-85270-331-1.
  5. Хамидуллин Б. Л. Казанское ханство // Большая российская энциклопедия. Т. 12: Исландия — Канцеляризмы. — М.: «Большая Российская энциклопедия», 2008. — 768 с. — ISBN 978-5-85270-343-9.
  6. Димитриев В. Д. Казанское ханство // Чувашская энциклопедия [Электронный ресурс] / Чуваш. гос. ин-т гуманитар. наук, Чуваш. кн. изд-во. — Чебоксары, 2009.